Co wchodzi w skład odpadów budowlanych?

Każda działalność związana z budową, modernizacją, rozbiórką lub przebudową obiektów – niezależnie od tego, czy dotyczy hal produkcyjnych, magazynów, biur, przestrzeni usługowych czy infrastruktury technicznej – generuje odpady budowlane wymagające prawidłowego zagospodarowania. Dotyczy to zarówno niewielkich prac remontowych, jak i dużych inwestycji realizowanych przez firmy budowlane czy wykonawców generalnych.

Dla przedsiębiorstw kluczowe jest nie tylko właściwe posegregowanie takich odpadów, ale też ich prawidłowa klasyfikacja, udokumentowanie w systemie BDO i przekazanie uprawnionym odbiorcom. Znajomość rodzajów odpadów budowlanych oraz obowiązków wynikających z przepisów pozwala uniknąć błędów, sankcji i problemów podczas kontroli WIOŚ.

W tym artykule wyjaśniamy, co zaliczamy do odpadów budowlanych, jak je klasyfikować zgodnie z katalogiem odpadów oraz jak firmy powinny z nimi postępować na każdym etapie inwestycji.

Czym są odpady budowlane?

Odpady budowlane to wszystkie materiały i pozostałości powstające podczas budowy, remontów, modernizacji, rozbiórek oraz prac ziemnych związanych z infrastrukturą. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów, wszystkie te materiały zostały ujęte w grupie 17 (odpady z budowy, remontów i rozbiórki obiektów), obejmującej liczne podkategorie, w tym również odpady niebezpieczne wymagające szczególnego sposobu postępowania. Do najczęściej występujących odpadów budowlanych należą:

• Gruz budowlany – beton, cegły, pustaki, dachówki czy gruz z betonu zbrojonego, powstający podczas cięcia i rozbiórek konstrukcji.
• Odpady ceramiczne i materiałów wykończeniowych – płytki, terakota, gres, tynki i zaprawy.
• Materiały izolacyjne – styropian, wełna mineralna, pianka PUR, folie hydroizolacyjne, papa; w zależności od stopnia zanieczyszczenia oraz obecności substancji niebezpiecznych (np. lepików, smoły, impregnatów lub substancji ropopochodnych) część tych odpadów może zostać zaklasyfikowana jako niebezpieczne, a co za tym idzie – wymagać odrębnego sposobu magazynowania i przekazania.
• Drewno i materiały drewnopochodne – deski, kantówki, palety, sklejki, płyty OSB oraz stolarka.
• Metale i tworzywa sztuczne – rury instalacyjne, profile, elementy konstrukcyjne, fragmenty instalacji elektrycznych, opakowania po materiałach budowlanych.
• Odpady wielkogabarytowe – okna, drzwi, elementy konstrukcji demontowane podczas modernizacji.
• Materiały niebezpieczne – farby, lakiery, kleje, rozpuszczalniki, odpady zawierające azbest, elementy zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi.

Grupa 17 obejmuje zarówno odpady mineralne, jak i materiałowe. Ich poprawna klasyfikacja jest niezbędna dla wyboru właściwego kodu odpadów, sposobu zagospodarowania oraz wypełnienia obowiązków w systemie BDO.

Jakie są rodzaje odpadów budowlanych?

Klasyfikacja odpadów budowlanych jest ściśle narzucona przepisami prawa, a każdy wytworzony materiał musi zostać przypisany do jednego kodu z grupy 17.

Zgodnie z art. 101a ustawy o odpadach, od 1 stycznia 2025 roku przedsiębiorcy mają obowiązek segregacji odpadów budowlanych na co najmniej sześć frakcji. To podstawowa informacja, która determinuje logistykę na każdej inwestycji.

Poniżej przedstawiamy obowiązkowy podział na frakcje wraz z przykładami kodów z katalogu odpadów, które są najczęściej wykorzystywane:

1. Frakcja: Drewno

• 17 02 01 – Drewno
• 15 01 03 – Opakowania z drewna

2. Frakcja: Metale

• 17 04 05 – Żelazo i stal
• 17 04 07 – Metale mieszane
• 17 04 11 – Kable inne niż niebezpieczne
• 17 04 09* – Odpady metali zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi

3. Frakcja: Szkło

• 17 02 02 – Szkło
• 15 01 07 – Opakowania ze szkła

4. Frakcja: Tworzywa sztuczne

• 17 02 03 – Tworzywa sztuczne
• 15 01 02 – Opakowania z tworzyw sztucznych

5. Frakcja: Gips

• 17 08 02 – Materiały konstrukcyjne zawierające gips inne niż niebezpieczne
• 17 08 01* – Materiały budowlane zawierające gips zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi

6. Frakcja: Odpady mineralne (beton, cegły, ceramika, kamienie)

• 17 01 01 – Odpady betonowe
• 17 01 02 – Gruz ceglany
• 17 01 07 – Zmieszane odpady mineralne inne niż niebezpieczne

(* – kody oznaczone gwiazdką to odpady niebezpieczne)

Jak postępować z odpadami budowlanymi?

Prawidłowe gospodarowanie odpadami budowlanymi wymaga działania zgodnie z kilkoma kluczowymi zasadami określonymi w ustawie o odpadach oraz w nowych przepisach obowiązujących od 1 stycznia 2025 roku. Odpady powstałe podczas budowy, remontu lub rozbiórki muszą być zawsze przekazywane uprawnionym podmiotom oraz odpowiednio udokumentowane w systemie BDO.

Obowiązek segregacji odpadów budowlanych

Od 2025 r. segregacja odpadów budowlanych na minimum 6 frakcji (drewno, metale, szkło, tworzywa sztuczne, gips, odpady mineralne) jest obowiązkowa. Jeśli jednak nie jest ona możliwa na terenie budowy (np. z powodu braku miejsca na kontenery), obowiązek ten można przenieść na podmiot przetwarzający odpady. Jest to możliwe wyłącznie na podstawie pisemnej umowy i tylko w przypadku przekazywania odpadów do przetworzenia. Odpowiedzialność za prawidłową klasyfikację i kod odpadu spoczywa na wytwórcy, a nie każdy etap segregacji oznacza automatycznie zmianę kodu. Podmiot zbierający odpady nie może samodzielnie dokonywać segregacji skutkującej zmianą klasyfikacji odpadu bez podstawy prawnej oraz odpowiednich decyzji administracyjnych.

Przekazywanie odpadów i dokumentacja w BDO

Odbiór odpadów budowlanych mogą wykonywać jedynie firmy posiadające odpowiednie zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, wpis do rejestru BDO oraz dysponujące środkami transportu spełniającymi wymagania dla transportu odpadów (również niebezpiecznych).

Każde przekazanie musi być udokumentowane Kartą Przekazania Odpadów wystawianą w systemie BDO. Przekazanie odpadów podmiotowi bez uprawnień lub błędy w ewidencji stanowią poważne ryzyko kary administracyjnej w trakcie kontroli WIOŚ.

Transport Odpadów

Transportujący odpady budowlane musi posiadać odpowiedni wpis w BDO oraz pojazdy przystosowane do przewozu. Ponadto firma realizująca transport musi stosować procedury zapobiegające zanieczyszczeniom w trakcie przewozu. Przekazanie odpadów podmiotowi bez wymaganych uprawnień grozi wytwórcy karą administracyjną.

Preferowane zagospodarowanie (recykling)

Preferowaną formą zagospodarowania odpadów budowlanych jest recykling. Beton i gruz są przekształcane w kruszywa drogowe, metale trafiają do hut, gips przetwarza się na płyty gipsowo-kartonowe, a drewno jest wykorzystywane do produkcji płyt lub jako biomasa. Materiały niebezpieczne (np. azbest) wymagają specjalistycznej utylizacji w zakładach z odpowiednimi decyzjami.

Dokumentacja w BDO

Poza wystawianiem KPO przy każdym odbiorze odpadów budowlanych, przedsiębiorcy prowadzący budowę, remont lub rozbiórkę mają jeszcze inne obowiązki związane z dokumentacją. Jako wytwórcy odpadów, muszą prowadzić Kartę Ewidencji Odpadów (KEO) dla każdej wytworzonej pozycji odpadu według właściwego kodu z katalogu odpadów. Są oni również zobowiązani do składania rocznych sprawozdań odpadowych.

Obowiązek prawny i efektywność biznesowa

Prawidłowe postępowanie z odpadami budowlanymi nie jest kwestią wyboru ani ekologii, lecz obowiązkiem prawnym każdego inwestora i wykonawcy. Firmy odpowiadają za właściwą segregację, dobór kodów odpadów, kompletną dokumentację w BDO oraz przekazywanie odpadów wyłącznie podmiotom posiadającym wymagane zezwolenia.

Dobrze prowadzona gospodarka odpadami:

• minimalizuje ryzyko kar i nieprawidłowości podczas kontroli WIOŚ,

• ułatwia planowanie prac i logistykę na budowie,

• pozwala odzyskać część surowców i zmniejszyć koszty zagospodarowania,

• zwiększa bezpieczeństwo pracowników i podwykonawców.

Prawidłowa interpretacja nowych przepisów, szczególnie obowiązkowej segregacji odpadów budowlanych na sześć frakcji, a także zasad przekazywania zmieszanych odpadów 17 09 04 jest dla wielu przedsiębiorców wyzwaniem. W takich sytuacjach warto skorzystać ze wsparcia ekspertów – w EKOKONSULT pomagamy dobrać właściwe kody, uporządkować dokumentację i zapewnić zgodność z aktualnymi regulacjami.

Profesjonalne podejście do odpadów budowlanych to realne oszczędności i mniejsze ryzyko – a przede wszystkim sprawna, bezpieczna realizacja inwestycji.